Moskiewski bolid i spadek meteorytów w obwodzie nowogrodzkim

27 października 2025 r. o godz. 6:32 czasu lokalnego nad Rosją pojawił się wyjątkowo jasny bolid, który trwał ponad 30 sekund.

Zaobserwowany meteoroid wszedł w atmosferę pod wyjątkowo niewielkim kątem i spektakularnie rozpadał się na wiele fragmentów, co mogło przypominać deorbitację kosmicznych śmieci. Postanowiliśmy więc samodzielnie zbadać to zjawisko, by poznać jego charakterystykę oraz wskazać prawdopodobne miejsce spadku meteorytów. Tego typu obliczenia to najlepszy sposób doskonalenia naszych metod analitycznych, by jeszcze skuteczniej wspierać poszukiwania kosmicznej materii.

Gromadzenie danych

Do ustalenia trajektorii, orbity i obszaru poszukiwań meteorytów wykorzystaliśmy kilka nagrań zjawiska, które przesłali do nas Stanisław Korotkij (Станислав Короткий) – astronom pochodzący z Moskwy i Jewgienij Trofimow (Евгений Трофимов) – poszukiwacz i miłośnik meteorytów. Pozyskali oni liczne rejestracje zjawiska, w tym wysokiej jakości nagrania z sieci Starvisor, zajmującej się monitorowaniem nieba nad Rosją. Cztery nagrania pochodziły z obwodu moskiewskiego (Moskwa – Lublino, Barybino, Felisowo, Ostrowiszczi), a dwa z obwodu jarosławskiego (Popowo, Uglicz). Tylko jedno z nich prezentowało wyraźnie końcowy etap jasnej fazy lotu, choć zaledwie kilka stopni nad horyzontem – było to nagranie z miejscowości Felisowo, ponad 330 km od zjawiska.

Pomimo niezbyt korzystnego rozmieszczenia kamer (wszystkie znajdowały się na południe od trajektorii, a maksymalny kąt pomiędzy nimi wynosił jedynie 16,57°), uzyskane nagrania umożliwiły przeprowadzenie precyzyjnych obliczeń. Bolid został zarejestrowany w wysokiej rozdzielczości, a zastosowane kamery charakteryzowały się odpowiednią czułością, co pozwoliło na dokładną kalibrację astrometryczną. Na potrzeby tej kalibracji Stanisław Korotkij i Jewgienij Trofimow pozyskali również nocne ujęcia z każdej z wykorzystanych kamer. Część nagrań nie była pierwotnie zsynchronizowana czasowo, jednak po wprowadzeniu odpowiednich korekt udało się uzyskać spójną trajektorię zjawiska.

Trajektoria atmosferyczna

Nasza analiza wykazała, że bolid zaczął być widoczny na wysokości 90,6 km nad obwodem kostromskim. Jego prędkość początkowa wynosiła 18 km/s, a meteoroid przemieszczał się na zachód. Kąt wejścia w atmosferę był ekstremalnie niski i wynosił zaledwie 9° względem powierzchni Ziemi – dzięki temu zjawisko było widoczne przez 31 sekund, od 06:32:13 do 06:32:44 czasu moskiewskiego. W tym czasie meteoroid przebył ok. 500 km w ziemskiej atmosferze, przemieszczając się nad obwodem jarosławskim, twerskim i nowogrodzkim.

W czasie przelotu przez atmosferę dochodziło do wielu fragmentacji, podczas których od powierzchni meteoroidu odrywały się drobne fragmenty. Decydujące, najbardziej gwałtowne rozpady miały miejsce na wysokości 43 km, 41 km oraz 36 km i doprowadziły do powstania setek odłamków, które stopniowo obtapiały się w atmosferze. Podczas tych fragmentacji meteoroid doświadczył maksymalnego ciśnienia dynamicznego wynoszącego zaledwie 1,14 MPa, a mimo to uległ znacznemu rozdrobnieniu. Oznacza to, że materiał skalny był słabo zespolony. Otrzymane nagrania pozwoliły nam śledzić największe fragmenty meteoroidu do wysokości 30 km, gdy znajdowały się nad okolicami miasta Borowicze (Боровичи) w południowo-wschodniej części obwodu nowogrodzkiego.

Na postawie danych z jasnej fazy lotu oszacowaliśmy masę meteoroidu przed najsilniejszą fragmentacją na wysokości 36 km a także potencjalne masy odłamków, które mogły dotrzeć do powierzchni Ziemi. W tym przypadku niepewności pomiarowe są dosyć wysokie, ze względu na brak bliskich ujęć końcówki zjawiska. Wydaje się jednak, że w momencie fragmentacji na wysokości 36 km, meteoroid miał masę 30-90 kg. W związku z tym największe odłamki meteorytu mogły mieć masę 5–15 kg, przy czym bardziej prawdopodobne są wartości bliższe dolnej granicy tego przedziału, czyli około 5 kg. Spodziewamy się także spadku znacznie mniejszych fragmentów o masie kilkuset i kilkudziesięciu gramów.

Obszar spadku

Symulacje pola rozrzutu meteorytów wymagały precyzyjnego odwzorowania gęstości powietrza w wysokich partiach atmosfery oraz potencjalnego kształtu i gęstości fragmentów. W tym celu przygotowaliśmy pionowy profil atmosfery dla miejsca oraz godziny spadku na bazie interpolacji różnych modeli pogodowych. Następnie przeprowadziliśmy wielokrotne symulacje obszaru spadku, konsultując się z naszym kolegą z Węgier, Gáborem Kővágó.

Symulacje uwzględniały zaobserwowany przebieg fragmentacji, a także dalsze hipotetyczne rozpady w niższych partiach atmosfery, gdy bolid był już niedostrzegalny na otrzymanych nagraniach. W ten sposób uzyskaliśmy obszar o rozmiarze 75 x 3 km (szerokie parametry symulacji, masy 100 g – 15 kg) oraz podobszar o rozmiarze 34 x 1,5 km (hipotetyczny rozpad meteoroidu na wysokości ok. 25 km, masy 100 g – 5 kg). Obszar rozciąga się głównie na terenach leśnych, jednak obejmuje też częściowo miasta Borowicze (Боровичи) i Okułowka (Оку́ловка) w obwodzie nowogrodzkim, co daje nadzieje na odnalezienie meteorytów przez mieszkańców.

Kliknij tutaj, by przejść do interaktywnej Mapy Google

Orbita

Nasze analizy od początku potwierdzały naturalny charakter tego zjawiska, a uzyskane elementy orbitalne są dodatkowym dowodem, że mieliśmy do czynienia z kosmiczną skałą.

Wskazywały one, że zjawisko bolidu zostało wywołane przez meteoroid obiegający Słońce w czasie około 1 roku i 9 miesięcy. Nachylenie orbity wynosiło 5,5° względem płaszczyzny ekliptyki, a w peryhelium skała zbliżała się do Słońca na odległość 0,7459 au, czyli 111,6 mln km (dla porównania: średnia odległość Ziemi od Słońca to 1 au).

Poszukiwania

Poszukiwania fragmentów meteorytu są prowadzone w obszarach wyznaczonych przez kilka różnych zespołów. 10 listopada 2025 r. otrzymaliśmy informację, że pierwsze znalezisko w obwodzie nowogrodzkim zostało oficjalnie potwierdzone. Jest to prawdopodobnie chondryt zwyczajny typu LL6, który przebił blaszany dach domu i rozpadł się na drobne fragmenty. Masa znalezionych odłamków to ok. 400 g, a miejsce odkrycia odpowiada wyznaczonej przez nas trajektorii i obszarowi spadku. Weryfikację znaleziska przeprowadzili badacze Instytutu Geochemii i Chemii Analitycznej Rosyjskiej Akademii Nauk (GEOKHI). Próbki trafiły także na Uralski Uniwersytet Federalny (UrFU).

Podziękowania

Dziękujemy Stanisławowi Korotkij i Jewgienijowi Trofimow udostępnienie nagrań oraz danych pozwalających na przeprowadzenie analiz bolidu oraz kolejną weryfikację wykorzystywanych przez nas metod.

Opracował: Mateusz Żmija