Odnaleźliśmy meteoryty w Poświętnie

24 lipca 2025 r. o godz. 1:28 między Lesznem a Zieloną Górą przeleciał niezwykle jasny bolid, któremu towarzyszyły gromy dźwiękowe.

Zjawisko zostało szczegółowo zarejestrowane przez wiele stacji obserwacyjnych działających w sieci Skytinel oraz stacje European Fireball Network (EN). Na podstawie zgromadzonych danych wskazano prawdopodobny obszar spadku, obejmujący okolice miejscowości Biskupice i Poświętno (masa główna), a także Sikorzyn i Morownica (drobne fragmenty) nieopodal Śmigla w woj. wielkopolskim.

Symulacje wskazywały, że do powierzchni Ziemi dotarła niewielka liczba małych meteorytów. Miało to związek z niską masą kosmicznej skały, wysoką prędkością początkową i licznymi fragmentacjami w atmosferze.

Pierwsze znaleziska

12-13 sierpnia 2025 r., po trzech tygodniach intensywnych poszukiwań, Łukasz Smuła i Magdalena Skirzewska, związani z projektem Skytinel, odnaleźli pierwsze fragmenty meteorytu.

Były to dwa okazy o masie 1,56 g i 0,88 g, a także cztery drobniejsze odłamki o masie od 0,01 g do 0,08 g. Fragmenty znajdowały się w obszarze wyznaczonym niezależnie przez dwa zespoły: Instytut Astronomii Czeskiej Akademii Nauk (Jiří Borovička, Pavel Spurný, Lukáš Shrbený) oraz Skytinel (Gábor Kővágó, Mateusz Żmija). Obie grupy na bieżąco wymieniały się wynikami analiz i informacjami o postępach poszukiwań. Ponadto nasi koledzy z Czech dysponowali widmem bolidu oraz zapisami z radiometrów o częstotliwości 5000 Hz, co umożliwiło wstępną ocenę składu meteoroidu oraz dokładne modelowanie fragmentacji.

Pierwsze znaleziska to wspólny sukces sieci Skytinel i European Fireball Network (EN), ale przede wszystkim dowód niezwykłej determinacji pary znalazców. Sukces jest tym większy, że – jak wynika z modelowania przeprowadzonego przez czeski zespół – na rozległym obszarze znajduje się mniej niż 300 g meteorytów. Co za tym idzie, to jeden z najmniejszych spadków odnalezionych na podstawie obliczeń sieci bolidowych. Ponadto spadek miał miejsce w szczycie okresu wegetacyjnego, po którym rozpoczęły się intensywne prace rolnicze.

Odnalezione fragmenty wskazują, że meteoryt uderzył w wybrukowaną drogę w pobliżu miejscowości Poświętno, rozpadając się na wiele drobnych fragmentów. Na podstawie zgromadzonych danych szacujemy, że masa główna ważyła nie więcej niż 150 g. Znalezione fragmenty mogły oderwać się od największego okazu po wygaśnięciu bolidu lub przy uderzeniu w drogę. Niestety, mimo poszukiwań w kilkuosobowych zespołach, na razie nie udało się znaleźć większych fragmentów. 

20 sierpnia 2025 r. kolejne odłamki znalazł Jarosław Morys, także związany z siecią bolidową Skytinel. Wykorzystując silny magnes neodymowy odzyskał 20 drobnych okruchów o łącznej masie 0,16 g. Znajdowały się one w promieniu kilku metrów od miejsca odkrycia pierwszych fragmentów. 

Łączna masa wszystkich zabezpieczonych odłamków wynosi około 2,8 g. Znaleziska zostaną udostępnione polskim badaczom, by przeprowadzić klasyfikację znalezionego meteorytu oraz oficjalnie zarejestrować go w katalogu Meteoritical Bulletin Database.

Apel w sprawie badań

Znalezione okazy zostały poddane wstępnej analizie na Wydziale Nauk Przyrodniczych Uniwersytetu Śląskiego. Oględziny przeprowadzili dr hab. Krzysztof Szopa oraz mgr Agnieszka Mirek. Wstępne wyniki wskazują, że meteoryt należy do grupy chondrytów zwyczajnych, prawdopodobnie typu LL. Charakterystyczną cechą znalezionych fragmentów jest czarna, lekko szklista skorupa obtopieniowa z zastygłymi pęcherzykami oraz szare wnętrze. Znaleziska są przyciągane przez magnes ze względu na niewielką zawartość żelaza.

W okolicach Biskupic i Poświętna nadal mogą znajdować się fragmenty meteorytu. Nie można też wykluczyć, że inne fragmenty zostały przez kogoś znalezione, ale nie otrzymaliśmy o nich żadnej informacji. W przypadku natrafienia na nietypową skałę, warto skontaktować się z siecią Skytinel (contact@skytinel.com) lub Polskim Towarzystwem Meteorytowym (kontakt@ptmet.org.pl).

Specjaliści pomogą w identyfikacji znaleziska, a w przypadku potwierdzenia meteorytu doradzą dalsze zasady postępowania z okazem. Znalezisko pozostaje własnością znalazcy, a ewentualne badania będą prowadzone wyłącznie za jego zgodą i na jasno uzgodnionych zasadach.

Miłośników astronomii i poszukiwaczy meteorytów zachęcamy do dalszej eksploracji – zawsze za pozwoleniem właścicieli terenu.

Podziękowania

Gratulujemy znalazcom nowego, polskiego meteorytu – Łukaszowi Smule, Magdalenie Skirzewskiej i Jarosławowi Morysowi. Jesteśmy także wdzięczni naukowcom z Instytutu Astronomii Czeskiej Akademii Nauk – Jiříemu Borovičce, Pavelovi Spurnemu i Lukášowi Shrbenemu, którzy dzielą się z nami swoją wiedzą oraz doświadczeniem. 

Serdecznie dziękujemy także wszystkim operatorom stacji bolidowych Skytinel, którzy zarejestrowali ten spadek i dostarczyli nam danych do jego analizy. 

Nagrania pochodziły ze stacji SN04 (Łukasz Smuła, Opole), SN05 (Dariusz Wiosna, Jasień), SN07 (Mateusz Roman, Bodzentyn), SN10 (Tomasz Jakubowski, Wrocław), SN11 (Witold Hanak, Wrocław), SN12 (Koluszkowska Stacja Kosmiczna), SN23 (Politechnika Rzeszowska im. Ignacego Łukasiewicza, Polanka Wielka), SN33 (Stacja Bolidowa Kozienice), SN37 (Ireneusz Kobus/Maciej Kwiatkowski) i SN38 (Paweł Zaręba, Chrzanów Mały).

To drugi meteoryt odkryty w Polsce dzięki rejestracjom i analizom naszej sieci, z czego jesteśmy niesamowicie dumni.

Dodatkowe informacje

Opis spadku na stronie Instytutu Astronomii Czeskiej Akademii Nauk
Opis spadku na stronie Skytinel